Przeczytajcie rozmowę z Ryszardem Kardasińskim, lekarzem ginekologiem, położnikiem, andrologiem z Centrum Medycznego AstiMed o niebezpieczeńtwie związanym z rakiem jajnika i dlaczego powinniśmy się jego obawiać. Wywiad przeprowadziła Marzena Zalewska- Dela, pedagog zdrowia.
Panie Doktorze dlaczego kobiety powinny się obawiać raka jajnika ?
Rak jajnika występuje bez charakterystycznych objawów. Wyraźne objawy pojawiają się późno, kiedy nowotwór jest już w zaawansowanym stopniu. Nie należy zatem lekceważyć utrzymujących się częstych wzdęć jamy brzusznej, uczucia pełności, powiększenia się obwodu brzucha, uczucia nudności, dyskomfortu w okolicy podbrzusza, czy też parcia na mocz bez związku z infekcją układu moczowego. Objawy te zwykle są bagatelizowane przez pacjentki i przypisywane typowym dolegliwościom jelitowym. Powinna budzić niepokój wahająca się waga ciała kobiety bez uchwytnej przyczyny czy też uczucie osłabienia utrzymujące się ok 2 tygodni. Niekiedy pojawiają sie dolegliwości ze strony narządu rodnego takie jak zaburzenia miesiączkowania, upławy czy też krwawienia z dróg rodnych.
Rak jajnika najczęściej dotyczy kobiet po 50 roku życia, młode kobiety są zatem bezpieczne ?
To prawda, że częściej na raka jajnika zapadają kobiety po 50 roku życia i znacznie częściej dotyczy to kobiet których matki chorowały na nowotwór piersi, jelita grubego czy też właśnie raka jajnika. Naukowcy zauważyli, że dodatkowe okoliczności obciążające dotyczą kobiet które nie rodziły dzieci i nie karmiły piersią. Z całą pewnością muszę przyznać że kobiety u których występują mutacje w genie BRCA 1 i BRCA 2 są narażone bardziej niż pozostałe. Pragnę nadmienić, że rak jajnika występuje także w młodym wieku dlatego uważam że każda kobieta po 20 roku życia powinna raz do roku kontrolować się ginekologicznie i podczas wizyty mieć wykonane badanie USG dopochwowe czy też przez powłoki brzuszne. Kobiety u których występują mutacje w genie BRCA 1 czy BRCA 2 powinny kontrolować sie co 6 miesięcy. Badanie USG jest o tyle ważne że podczas rutynowego badania ginekologicznego nie wykrywa się zmiany o średnicy mniejszej niż 1 cm, a w badaniu USG już tak. Chociaż rak jajnika jest bardzo trudny do wyrycia to nie jesteśmy zupełni bez szans, dlatego każdej mojej pacjentce przypominam o profilaktyce.
Panie Doktorze, wiemy że nowotwory są łagodne i złośliwe. Jak to jest w przypadku raka jajnika ?
Występują dwa typy raka jajnika. Typ I można nazwać łagodnym, najczęściej rośnie w postaci wyraźnego guza w jajniku, a dopiero po jakimś czasie daje przerzuty do jamy otrzewnowej. Jest to zwykle nowotwór endometrialny, czy też surowiczy i rokuje znacznie lepiej niż typ II. Ten za kolei jest rakiem podstępnym ponieważ nie obserwujemy guza w jajniku jak w przypadku typu I. Bardzo szybko się rozwija i źle rokuje, ponieważ wykrywa się go w zaawansowanym stanie. W bardzo krótkim czasie komórki nowotworowe są obecne w wielu innych narządach jamy brzusznej takich jak: wątroba czy śledziona. Proszę jednak pamiętać że w Polsce notuje się około 13 zachorowań na 100 000 kobiet, z tego umiera aż 10. Możemy zatem stwierdzić że całkowite wyleczenie uzyskuje jedynie w 15 %, a 30% nie przeżywa pierwszych 5 lat od momentu zachorowania.
Napewno w swojej wieloletniej praktyce lekarskiej spotkał sie Pan z rakiem jajnika. Proszę opowiedzieć o szczególnym przypadku który utknął w Pana pamięci ?.
Jako klinicysta pracujący w szpitalu bielańskim nie raz miałem do czynienia z pacjentkami u których zdiagnozowano raka jajnika. Niemniej jednak w swojej pamięci mam 2 przypadki kobiet, które zachorowały na raka jajnika i były mi stosunkowo bliskie. Jeden dotyczy mojej nauczycielki której osobiście zawdzięczam bardzo wiele. Można powiedzieć że właśnie dzięki niej zostałem lekarzem, potrafiła w młodych ludziach zaszczepić chęć do nauki i dążenie do celu. Jako młody, jeszcze rezydujący, lekarz spotkałem ją w szpitalu kiedy jako 58 pacjentka trafiła na oddział ginekologiczny z trywialnymi jak można sądzić objawami: pobolewania w dole brzucha, biegunką, czasem zaparciami i ogólnym osłabieniem. Jak pamiętam, w wieku 50 lat przestała miesiączkować a od 56 roku życia występowały u niej, jak czasem relacjonowała, plamienia z dróg rodnych, skarżyła się także na czasowe obrzęki. Diagnoza była przerażająca – złośliwy, zaawansowany nowotwór jajnika. Podjęto decyzję o jak najszybszej operacji. Usunięto przydatki z macicą oraz węzły chłonne. Operacja nie była jednak radykalna, rak dawał przerzuty do innych narządów. W tym przypadku pozostała już tylko opieka paliatywna z wcześniejszym wyłonieniem sztucznego odbytu. Półtora roku po operacji pacjentka zmarła. Tragiczne jest w tym wszystkim także to, że w swoim bliskim otoczeniu moja nauczycielka miała także specjalistów z zakresu ginekologii. Gdyby wcześniej zaczęła mówić o swoich dolegliwościach być może udałoby się przedłużyć jej życie. Innym przypadkiem pacjentki z rakiem jajnika była położna z oddziału ginekologii septycznej, gdzie pracowałem jako młody już ginekolog. Jak pamiętam była nałogowym palaczem. W wieku 62 lat rozpoznano u niej 4 cm zmianę w płucach. Od razu także zdiagnozowano u niej przerzuty na inne narządy także na jajnik. Żyła jeszcze 4 lata. Była Ona w moim życiu ważną postacią, uczyła mnie praktyki szpitalnej, przekazując swoją wiedzę w sposób bardzo cierpliwy i z poczuciem humoru.
Materiał w ramach Ogólnopolskiej Kampanii Diagnostyka jajnika