Formy pamięci autobiograficznej
Amerykański psycholog Rubin, w 1996 roku, podzielił pamięć autobiograficzną ze względu na rodzaj kodu w jakim wspomnienia są zapisane: obraz, narracje werbalne i emocje. Innym ważnym podziałem jest rozróżnienie form pamięci autobiograficznej ze względu na czasowe właściwości przechowywanych informacji. Zdarzają się zarówno dane, które obejmują krótkie odcinki czasu, jak i takie, które dotyczą okresów dłuższych. Siłą rzeczy informację dotyczące tych drugich zapisów są bardziej ogólne.
Takie założenia stały się podstawą koncepcji Conwaya, który wyróżnił trzy formy przechowywania wiedzy autobiograficznej. Są to: forma wiedzy na temat okresów życia, forma wiedzy na temat zdarzeń ogólnych i forma wiedzy na temat zdarzeń specyficznych.
Wydawać by się mogło, że pamięć jest jedna…
Kiedy mówimy o wiedzy na temat okresów życia, najczęściej przytaczany jest tu przykład okresu studiów. Taki czas w życiu człowieka często ma dość jasno oznaczony koniec i początek, mimo, że granice takie nie zawsze są ostro określone.
Inną formą pamięci autobiograficznej jest wiedza na temat zdarzeń ogólnych. Tutaj za profesorem Lawrencem W. Barsalou możemy rozróżnić dwie kategorie: zdarzenia powtarzające się, także takie, które mają charakter cykliczny (na przykład zaliczanie entych egzaminów na uczelni) oraz zdarzenia pojedyncze (na przykład wyjątkowo ważny egzamin magisterski). Ciekawostką może być także fakt, że jeżeli zdarza nam się powiedzieć: „Ale super! Zapamiętam to do końca życia”, co często zdarza się przy zdarzeniach pojedynczych, które mają istotną dla nas wagę, faktycznie tak będzie. Jak pisze wspomniany tutaj profesor Barsalou: „Twój mózg magazynuje takie informacje automatycznie, nawet jeżeli nie próbujesz tego zrobić”.
Największą podatność na zaniki pamięci ma wiedza o zdarzeniach specyficznych. Przyjmuje się, iż ta forma wiedzy tworzy oddzielny podsystem w pamięci autobiograficznej. Jest on na tyle odrębny, że pewne zaburzenia pamięciowe, jak właśnie na przykład amnezja, mogą go upośledzać.
Najprościej mówiąc wiedza taka dotyczy poszczególnych epizodów, na przykład czegoś wyjątkowego ze swojej pierwszej randki. Wiedza o zdarzeniu specyficznym jest najbardziej konkretna i wykazuje się dla każdego człowieka najsilniejszą mocą dowodową, daje nam wiarę w to, że coś się naprawdę wydarzyło.
Zeznania zeznaniom nierówne
Pamięć autobiograficzna jest wykorzystywana do wydawania wyroków, które nieraz mogą zaważyć na ludzkim życiu. Dlatego jej dokładność, poprawność i prawdziwość jest bardzo istotna. Dane zebrane przez psychologów poznawczych, oraz powstałe na ich bazie teorie, pozwalają określić w jakich sytuacjach ludzie dobrze odtwarzają to co widzieli, lub słyszeli. Jednak ciągle zdarzają się błędy, przez które może cierpieć wielu ludzi.
Jedną z pierwszych badaczek, która zajęła się tym problemem, jest Elizabeth Loftus. Już w latach siedemdziesiątych zaczęła ona przyglądać się problemowi wiarygodności zeznań świadków. Między innymi dzięki temu została w 2002 roku przez magazyn Review of General Psychology umieszczona na liście stu najbardziej wpływowych badaczy psychologii dwudziestego wieku, była także najwyżej sklasyfikowaną kobietą.
A czy Ty jesteś pewna swoich wspomnień?
